Blog

Są takie momenty w historii dzieła sztuki, o których rzadko myślimy.

Artysta kończy obraz. Podpisuje go. Obraz trafia do galerii, a potem znajduje swojego pierwszego właściciela. Zaczyna nowe życie, w czyimś domu, kolekcji, biurze.

I mogłoby się wydawać, że właśnie tutaj historia artysty z tym dziełem się kończy.

Ale nie zawsze. Istnieje we francuskim prawie sztuki określenie droit de suite, które można przetłumaczyć jako „prawo do dalszego ciągu”. To prawo artysty do otrzymania określonego udziału w przychodzie z kolejnej, zawodowej odsprzedaży jego dzieła.

Wyobraźmy sobie obraz. Artysta sprzedaje go po raz pierwszy. Trafia do prywatnej kolekcji i przez kilka lat spokojnie wisi na ścianie. Mija czas. Artysta staje się bardziej rozpoznawalny, jego prace zyskują na wartości, a obraz ponownie pojawia się na rynku. Zmienia właściciela - i właśnie wtedy może zadziałać droit de suite.

Kiedy fotografujemy miasta, ulice, place, parki albo architekturę, niemal nigdy nie zastanawiamy się nad tym, gdzie właściwie kończy się swoboda fotografowania. Wszystko wydaje się przecież takie naturalne. Dostępne. „Publiczne”.

I rzeczywiście, co do zasady możemy fotografować to, co znajduje się w przestrzeni publicznej. Budynki, elewacje, ulice, zabytki czy miejskie krajobrazy widoczne z miejsc ogólnodostępnych zazwyczaj można swobodnie uwieczniać. Samo wykonanie zdjęcia takiej przestrzeni co do zasady nie wymaga zgody właściciela budynku czy zarządcy terenu.

Granica zaczyna się jednak zacierać w momencie, gdy przekraczamy próg budynku. Restauracja, hotel, galeria handlowa czy kawiarnia są wprawdzie dostępne dla klientów, ale nie stają się przez to przestrzenią publiczną w rozumieniu prawa. Nadal są to miejsca prywatne, do których właściciel zaprasza gości na określonych zasadach i może również określać reguły dotyczące fotografowania.

Są sukcesy, które zamykają pewien etap. I są takie, które otwierają kolejny. Drugie stypendium The Elizabeth Greenshields Foundation zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Z ogromną radością możemy podzielić się wiadomością, że Agnieszka Wielewska po raz drugi otrzymała jedno z najbardziej prestiżowych stypendiów dla twórców malarstwa przedstawiającego na świecie.

To wyróżnienie ma w sobie coś wyjątkowego. Nie jest nagrodą za pojedynczy obraz ani za jedną wystawę. Jest wyrazem zaufania do artysty i przekonania, że warto wesprzeć to, co dopiero powstanie. I właśnie dlatego cieszy nas tak bardzo.

Są obrazy, które rozpoznajemy natychmiast. Wystarczy charakterystyczna kokarda, czerwone spodenki albo fryzura przypominająca bohatera z dzieciństwa i już wiemy, z jaką postacią mamy do czynienia - nawet bez używania nazwy.

Być może właśnie dlatego takie postacie tak dobrze działają w internecie. Przyciągają uwagę, budzą emocje i nostalgię, a w social mediach potrafią zatrzymać odbiorcę na dłużej niż klasyczna treść. Są oswojone, „bezpieczne”, wywołują wspomnienia. Często wydają się też po prostu częścią kultury internetowej.

I właśnie wtedy pojawia się pytanie, które wraca zaskakująco często: czy mogę po prostu opublikować zdjęcie lub grafikę z postacią Disneya na Instagramie albo TikToku?

Gdy myślę o świetle w swoich obrazach, najchętniej zamontowałabym w nich żarówkę i po prostu ją zapaliła. Ponieważ jednak kocham tradycyjne malarstwo, szukam tego efektu wyłącznie za pomocą farby. I właśnie temu służą laserunki.

Laserunki to półprzezroczyste warstwy farby nakładane jedna na drugą. Każda kolejna przepuszcza część koloru spod spodu, dzięki czemu światło zdaje się przenikać z wewnątrz obrazu.

Często słyszę od moich klientów, że na duży obraz nie mają miejsca, że w grę wchodzą wyłącznie małe formaty, bo przestrzeń jest niewielka. Oczywiście proporcja obrazu wobec wnętrza ma znaczenie. Ale czy duże obrazy są wyłącznie na duże ściany, a małe obrazy do małych pomieszczeń? Czy to naprawdę najważniejsze kryterium?

Są takie liczby, które nie mają w sobie nic spektakularnego… dopóki nie odkryjemy ich znaczenia. 145 brzmi dość przypadkowo, prawda?
A jednak to właśnie ona dyskretnie łączy świat wielkiej sztuki z naszą codziennością.